HAMİLELİKTE ŞEKER HASTALIĞI (GESTASYONEL DİYABET)  

Bundan yirmi yıl kadar önce doktorlar şeker hastası genç kadınlara hamile kalmalarının sakıncalı olduğunu söyleyip, çocuk yapmamalarını tavsiye ediyorlardı.  Tıptaki ilerlemeler şeker hastası genç kadınların sağlıklı bebekler doğurmalarını doğal hale getirdi. Hamilelik esnasında ana karnında başta östrojen olmak üzere birçok hormon üretilir.  Bu hormonlar kan şekerini yükseltir.  Bu metabolizma değişikliğine pankreas fazla insülin salgılayarak müdahale eder ve kan şekerini normale indirir.  Bazı kişilerin pankreası hamilelikte bu sağlıklı cevabı veremediği için şeker hastalığı açığa çıkar. Ancak, hamilelik şekeri doğum gerçekleştikten sonra geçer. 

Şeker hastasıyım ve hamile kalmak istiyorum. Ne yapmalıyım?

Öncelikle şeker hastası kadın zahmetli geçebilecek dokuz aylık hamilelik süresine kendisini fiziksel, duygusal ve psikolojik olarak hazırlamalıdır.  Aile ve eşin tam desteği bu noktada çok önemlidir.  Ardından bir endokrinoloji yani hormon hastalıkları uzmanına danışılıp, daha gebe kalmadan 3 ay önce kan şekerinin normale indirilmesi gerekir.  Bu yaklaşım doğacak bebekte sakatlık olma ihtimalini azaltır. Hamile kalmadan önce şeker hastası kadınların HbA1C düzeyleri %7 altında olmalıdır.  

Gebelik diyabeti için risk faktörleri nelerdir?

İlerlemiş yaş, aşırı kilo, ailede diyabet hikâyesi olması veya daha önceki gebelikte şeker hastalığı risk faktörleridir. Buna karşın hiç bir risk faktörü olmayanlarda da gebelik diyabeti görülebilir. 

Hamilelik şekeri nasıl teşhis edilir?

Hamile kadınlarda şeker hastalığı gebeliğin 24-28. haftasında test edilir. Ailesinde şeker hastalığı olanlar, ileri yaşta gebe kalanlar ve aşırı kilolularda testler daha erken yapılmalıdır.  Sekiz saatlik açlık sonrası sabah 75 gram glikoz ile şeker yükleme testi yapılmalıdır.  Gebelikte açlık kan şekerinin 92, yüklemeden bir saat sonra kan şekerinin 180, iki saat sonra 153 mg/dl’den yüksek olması anormaldir. Bu değerlerden biri yüksek ise gestasyonel diyabet teşhisi konulur. Bir diğer teşhis metodu iki aşamalı test yapmaktır. Önce basit bir tarama testi yapılır.  Gebe kadına 50 gr glukoz içirilir, bir saat sonra kan glukoz düzeyi 140 mg/dl altında ise şeker hastalığı yoktur.  140 mg/dl üzerinde ise test pozitiftir ve 3 saatlik 100 gr glukoz ile yükleme yapılması gerekir. 3 saatlik yükleme neticesinde hamilelik şekerinin var olup olmadığı kesin olarak anlaşılır.  

Bebeğim şeker hastası olarak doğar mı?

Annede gebelik diyabeti olduğunda bebekte doğuştan diyabet riski yoktur. Ancak ergenlik döneminde insülin direnci, metabolik sendrom ve obezite riski açığa çıkabilir. 20’li yaşlarda gizli şeker ve daha sonraki yaşlarda diyabet riski vardır. Hamilelik şekeri yanında genetik faktörler, hareketsizlik ve sağlıksız beslenme bu riskleri arttırır. 

Gebelik diyabetinin sonuçları nelerdir?

Bebeğin doğum ağırlığında artış (irilik) olabilmektedir. Doğum doktorunuz bu problemin farkına varacak ve ultrasonografi yapacaktır. Bebeğin büyük olduğu belirlenirse sezaryen gerekebilir. Doğum sonrasında bebeğin kan şekerinin düşmesi, bebek kanında kalsiyum düzeyinin düşmesi, akciğerlerin tam gelişememesine bağlı solunum güçlüğü ve sarılık bebekte açığa çıkabilecek diğer ciddi problemlerdir. Kan şekeri kontrol altına alınamayan hamilelerin doğurdukları bebeklerde çocukluk döneminde aşırı kilo artışı görülebilir. Gebelik diyabeti ortaya çıkan annede, gebelik sonrasında kalıcı diyabet gelişme oranı yüksektir.  

Gebelik diyabeti nasıl tedavi edilir?

Gebelik diyabeti teşhis edildiğinde bir endokrinoloji uzmanı ve diyetisyenin uygulayacağı özel bir diyete, glikometre adını verdiğimiz şeker ölçme cihazı alıp kan şekerinizi açlık ve toklukta ölçüp kayıt tutmanıza ve eğer gerekir ise insülin tedavisine ihtiyacınız var. Hamilelikte annenin kalori gereksinimi artmıştır ve uygulanacak diyet annenin kan şekerini normale düşürecek fakat bebeğe tüm besin öğelerini, mineralleri ve vitaminleri eksiksiz sağlayıp, gelişimini engellemeyecek şekilde olmalıdır. Diyet tedavisi yetersiz kalırsa o zaman insülin tedavisine başlamak gerekir.  

İnsülin iğnesine ihtiyacım var mı?

Gebelik diyabeti olan kadınların % 10 ila %25’inde kan glikoz düzeyini düşürmek için insülin enjeksiyonu gerekir. Annelerin insüline gereksinim duyup duymadıkları teşhis esnasında belirlenememektedir. İnsülin tedavisinin bebeğe zararı yoktur. 

Gebelik bitince beni ne bekliyor?

Gebelikte uyguladığınız sağlıklı yemek yeme düzeni gelecekteki diyetiniz için temel oluşturmalıdır. Diyabetin kalıcı olmadığını ve sadece hamilelikle ilişkisi olduğunu kanıtlamak için doğumdan 6 ile 12 hafta sonra şeker yükleme testi yaptırmak önerilir.  

Hamilelikte diyabet hakkında ayrıntılı bilgi için diğer internet sayfamızı da gezin:

http://www.endokrinoloji.com/gebelik_diyabeti.html 

ÖNEMLİ NOTLAR:

1.KABIZLIK:  Kabızlık gebelik süresince bir problem oluşturabilir. Diyet uzmanınız size lifli yiyecekleri içeren karbonhidratları önerecektir.

2.ÖĞÜNLER:  Diyabet açısından öğünlerinizin mümkün olduğunca gün içine yayılmasının büyük önemi vardır. Böylece vücudumuz 8 saat içerisinde aşırı miktarda yiyeceğe maruz kalıp, gece boyunca 16 saat aç kalmak zorunda olmayacaktır.  Gebelik diyabeti olanlar üç ana, üç ara öğün tüketerek beslenmelidirler.

3.TATLANDIRICILAR:  Üzerinde "Diyabetikler için uygundur”, "İlave şeker yoktur" ya da "Doğal" ibareleri olan ürünlere dikkat etmelisiniz. Gebelikte tatlandırıcı kullanılmaz.